Anagrammatizing - II

--- In b_c_n@yahoogroups.com, Polat Kaya <tntr@...> wrote:


Sayin [biz_cevirmenlere_nooluyor] Grup Üyeleri,

Merhaba. Allingus2001'in "Anagrammatizing" baslikli yazisina
ilaveten Encyclopaedia Britannica'da (1963, Vol. 1, p. 841) "ANAGRAM"
basligi altinda verilen su kayit da çok ilginç ve göz açicidir. Türkçe
sözlerin kirilip yeniden düzenlenmesi yoluyla (ANAGRAM) diger dillere
(en azindan Hint-Avrupa ve Semitik diye adlandirilan dillere) kaynak
dil malzemesi olarak kullanildigi seklindeki iddiami güclü bir sekilde
desteklemektedir. Yazinin Ingilizce asli söyledirir:

"ANAGRAM, the transposing of the letters of a word or group of words
so as to produce other words that possess meaning. The construction
of anagrams is of great antiquity, its invention being ascribed
without authority to the Jews, probably because the later Hebrew
writers, particularly the Cabalists, were fond of it, asserting that
"secret mysteries are woven in the numbers of letters." Anagrams were
known to the Greeks and also to the Romans, althought the known Latin
examples of words of more than one syllable are nearly all imperfect.
They were popular throughout Europe during the middle ages and later,
particularly in France, where a certain Thomas Billon was appointed
"anagrammatist to the king."

The transposed word or words should, ideally, bear, a logical
realation to the original. The making of anagrams was an exercise of
many religious orders in the 16th and 17th centuries, and the
Angelical Salutation AVE MARIA, GRATIA PLENA, DOMINUS TECUM ("Hail
Mary, full of grace, the lord is with thee") was a favourite base;
it was transposed to hundreds of variations, as, for example, VIRGO
SERENA, PIA, MUNDA ET IMMACULATA ("Virgine serene, holy, neat and
immaculate"). Among other anagrams is that from Florence Nightingale
into "Flit on, cheering angel." The pseudonyms adopted by authors are
often anagrams. Some of the scientists of the 17th century- for
example Galileo, Christian Huygens and Robert Hooke- embodied their
discoveries in anagrams with the apparent design of avoiding the risk
that while they were engaged in further verification, the credit of
what they found out might be claimed by others. For a kind of word
play similar to anagram, see PALINDROME. In the twentieth century,
anagrams were frequently used in crossword puzzles, both in the clues
and the solutions.

See H. B. Wheatley, OF ANAGRAMS (1862); Archer Taylor, A BIBLIOGRAPHY
OF RIDDLES (1939)."

Görüldügü üzere bu yazida "Cabalist" adi ile tanimlanan bir gruba
atifta bulunuyor. Webster's Collegiate Dictionary (Fifth Edition,
1947, p. 139) su bilgiyi veriyor:

"CABALA 1. A kind or system of occult theosophy or mystical
interpretation of the Scriptures among Jewish rabbis and certain
medieval Christians. 2. Secret or esoteric doctrine or science, in
general ; occultism; mystic art; mystery; also cabalism, cabalist,
cabalic, cabalistic."

"CABAL 1. The secret artifices of a few persons united in a close
design; intrigue. 2. A secret association of a few designing persons;
a junta."

Bu verilerin isginda kimlerin nelerle ugrastiklari açik bir sekilde
görülüyor. Peki bu adamlar sayet bir çikarlari yok idiyse,
sözcüklerle oyun oynayip eylenmege bu kadar mi merakli idiler ki kral
dahi kendine bir "anagram" ci tayin etme ihtiyacini duymus? Yoksa
birileri uzun vadeli bir projenin gelistirilmesi ile ugrasiyorlardi da
bütün bunlar da onu örtme için disa gösterilen örtüler mi idi?

Pek çok yazarlarin "takma ad" aldiklari ve o adlarin da baska
deyimlerden "anagram" yoluyla yapilmis oldugu ifadesi de gerçegin
ifadesidir. Pek çok klasik Greek yazarlarina ait adlarinin takma ad
(pseudonyms) oldugunun ve Türkçeden kirilarak yapilmis oldugunun
senelerdir farkindayim. Greek efsanelerinde geçen pek çok adlar da
Türkçeden kirilarak yapilmistir. Denebilir ki Türkçeyi kirip yeniden
sözcükler ve adlar düzenleme teknigi ile (anagrammatizing) dünyanin
kültür rengi degistirilmis ve eski dünya bir oyuna getirilmistir. Bu
arada en büyük kayiplara ugrayan da eski Tur/Türk dünyasi
olmustur. "Gizli davranis, ad ve sözcük degistirme" bu oyunlarin en
basta gelen kurallari olmus.

ANAGRAM sözcügü de bence "ANA-GRAM" < Türkce "ONU-GiRAM" ("Onu
kirayim") anlaminda Türkçe bir deyimden yapilmistir.


Hepinize iyilikler dilegi ile

Polat Kaya

Mayis 29, 2002